|
|
 |
« :» |
|
Deprem Nedir?
Depremin sözlük anlamı yer kabuğunun derin katmanlarını kırılıp yer değiştirmesi veya yanardağların püskürmesi sırsında oluşan,sarsıntı,yerin hareketidir.Deprem bilimi sismolojidir.Gerçek anlamı ise Dünya yüzeyindeki bir kırık boyunca koparak fırlayan,sıkıştırılmış yada gerilmiş kayaların neden olduğu titreşimler ve sarsıntılar biçiminde görülen ani bir enerji boşalımıdır.Volkanlardan fışkıran lavlarda küçük sarsıntılara neden olabilir.Yılda yaklaşık bir milyon deprem olduğu tahmin edilektedir ama bunların çoğu öyle küçüktür ki farkedilmedn geçerler.Yaygın bir yıkıma yol açan gerçekten şiddetli depremler yaklaşık iki haftada bir olur.Neyse ki bunların çoğu okyanuslar altında yer aldığından insanlara zarar vermez.Yüzeyin 700km altında oluşan depremlere ne gibi nedenlerin yol açacağı bilinmemektedir.
Bir kırık boyunca kayma kırık düzlemi üstündeki sürtünme tarafından önlenir.Bu,enerjiyi ortaya
çıkarır;enerjide esnek bir biçim değişimi olarak biriken hareketi üretir.Örn:Bir yay gerildiğinde bu sonuç elde edilir.Sonunda gerilim kritik bir noktaya erişir,sürtünme alt edilir ve kayalar birikmiş enerjilerini öne arkaya titreşerek deprem biçiminde boşaltıp birbirine çarparak fırlatırlar.Esnek biçim değişimini taşıyamayacak duruma gelen kaya büklümleri,bir kırık oluşturacakparçalandıklarında da
deprem olabilir.
Sismik dalgalar merkezden dışarı doğru,tıpkı bir silh ateşlendiğinde ses dalgalarının yayılması gibi her yönde yayılırlar.Başlıca iki tür deprem vardır.Skıştırma dalgaları ve makaslama dalgalrıdır.
Sıkıştırma dalgaları içinden geçtikleri kaya taneciklerinin dalga yönünde öne arkaya sallanmalarına neden olurlar.Makaslama dalgaları ise taneciklerin kendi geçiş yönlerine dik açıyla titreşmelerine yol açarlar.Her iki tür sismik dalagadada tanecikleri fiziksel olarak hareket ettirmez,yalnızca onalrın arkasından geçer.
Sıkıştırma dalgaları makaslama dalgalrından 1,7 kez daha hızlı hareket eder ve deprem kayıt istasyonunda önce bunlar saptanır.Bu yüzden sismologlar onlara birincil dalgalar,makaslama dalgalrına ikincil dalgalar adını verirler.Sismolglar bir başka dalga türü daha bulmuşlardır:Uzun dalga yada yüzey dalgası.En yüksek şoklara yol açan dalgalardır.
Depremin şiddetini ölçmek için riçhter ölçeği kullanılır.Şiddet ölçüleri öylesine ayarlanmıştır ki,
ölçekteki her birim önceki tarafından bırakılan enerjinin 30 katıdır.2'lik şiddet çok zor hissedilir oysa 7 şiddetinde bir deprem büyük bir alanda yıkıcı etkiye sahip depremin alt sınırıdır.
Deprem Nerelerde Oluşur?
Deprem herhangibir yerde ve herhangibir zamanda oluşabilir.Genel olarak depremlerin kabuğu oluşturan levhaların sınırlarında oluştuğu söylernebilir.
Dünyanın çeşitli yerlerinde benzer nitelikte depremlerin tekrarlandığı gözlenmiştir ve buraları hep levha sınırındadır.Depremlerin yoğun olarak gözlendiği bölgeler yeryüzünde üç ana kuşak oluşturur:
Pasifik Deprem Kuşağı:Şili'den kuzeye doğru Güney Amerika kıyıları ve Alaskanın güneyinden
Aleutlan Adaları,Japonya,Filipinler,Yeni Gine,Güney Pasifik Adaları ve Yeni Zelanda'yı içine alan en büyük deprem kuşağıdır.Yeryüzündeki büyük depremlerin %81'i bu kuşak üzerinde gerçekleşir .
Alpine Deprem Kuşağı:Endonezya'dan başlayıp Himalayalar ve Akdeniz üzerinden Atlantik Okyanusun'a ulaşan kuşaktır.Yeryüzündeki büyük depremlerin %17'si bukuşakta oluşur.
Atlantik Deprem Kuşağı:Bu kuşak,Atlantik Okyanusu ortasında yer alan levha sınırı boyunca uzanır.
1.DEPREM ÖNCESİ ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER
A.Evimizin depreme hazırlanması
*konutlar depreme dayanaklı şekilde yapılmalıdır
*Evlerdeki raflar,duvara sıkıca monta edilmelidir
*Cam eşya,yanıcı ve patlayıcı maddeler dolapların alt gözlerinde saklanmalı
*Evlerde mutlaka yangın söndürme aleti bulundurulmalıdır
*Tablolar ve aynalar oturulan ve yatılan yerlerden uzakta bulundurulmalıdır
*Duvardaki çatlaklar tamir ettirilmelidir
*Aydınlatma araçları oturulan yerin uzağına monta edilmelidir
*Kombi,şofben gibi ağır ev aletleri duvara sıkıca sabitleştirilmelidir
*Evlerimizim depreme karşı dayanıklılığı uzman kişilere veya kuruluşlara kontrol ettirilmelidir
*acil durumlarda kullanılabilecek malzemeler kolayca ulaşabileceğimiz bir yerde bulundurulmalıdır
Acil durumlarda kullanılabilecek malzemeleri şu şekilde sıralamak mümkündür:
*el feneri veya ışıldak *konserve açacağı bulunan çakı
*pille çalışan radyo ve yedek pil *sürekli kullanılabilecek ilaçlar
*ilk yardım çantası *bot veya spor ayakkabı
*kuru gıda konserve ve su *para
B.AİLE FERTLERİNİN DEPREME HAZIRLANMASI
*Aile fertleri deprem sırasında nasıl davranmaları gerektiği konusunda eğitilmelidir
*Evlerin içinde ve çevresinde deprem sırasında sığınılacak yerler belirlenmelidir
*Aile fertlerine acil durumlarda elektrik su ve doğal gazın nasıl kesileceği yanan ocakların nasıl kapatılacağı öğretilmelidir
*aile fertlerine ilk yardımın nasıl yapılacağı öğretilmelidir
*itfaiye ambülans polis ve kurtarma ekiplerinin telefon numaraları ezberlenmelidir ayrıca bu telefon numaraları telefon rehberine kolay okunabilecek büyüklükte yazılmalıdır
*aşağıda belirtilen bilgiler ;aile bireylerine yakın arabalara ve komşulara verilmelidir.Böylece kaybolan yakınlar deprem sırasında birbirini kolayca bulur bu bilgiler şunlardır:
*fertlerin birbirini kaybetmesi halinde buluşacakları üç yer ismi
*acil durumlarda aranacak şehir dışında bulunan yakınlarınızın ismi adresi ve telefon numarası
*anne ve babanın iş adreslerini ve telefon numaralarını çocukların okul adreslerinizi telefon numaralarını belirten aile belgeleri
Depremin zararlarını azaltabilmek için alınacak önlemlerle ilgili olarak ayrıntılı bilgi almak isteyenler;
*0312 287 36 45
*0312 285 38 49
*0312 285 66 55 numaralı telefonları arayabilirler.
2.DEPREM SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER
A.KAPALI MEKENLARDA
*Deprem sırasında giriş katında veya yakınlarında bulunuyorsanız hemen dışarı çıkınız .Dışarı çıkarken düşen parçalardan korununuz yüksek katlardaysanız dışarı çıkmaya çalışmayınız paniğe kapılmayınız ve koşuşturmayınız
*önceden ev deprem planı yaptıysanız hemen uygulamaya geçiniz
*deprem sırasında çamaşır veya bulaşık makinesi gibi kolayca devrilmeyecek ağır eşyaları kendinize siper ediniz
*yatıyorsanız ve kaçma imkanınız yoksa kendinizi yatağın yanındaki boşluğa bırakınız
*sağlam bir masaya tutunun ve masayla birlikte hareket etmeye hazır olunuzdeprem geçinceye kadar pozisyonunuzu değiştirmeyiniz
*vitrin mutfak dolabı gibi kolayca devrilebilecek eşyalardan uzak durunuz
*yüksek katlı binalardaysanız asansörleri kullanmayınız
*sinema tiyatro okul büro gibi kalabalık yerlerde veya yüksek bir binanın üst katlarında bulunuyorsanız deprem sırasında merdivenlere veya asansörlere koşmayınız en yakınınızdaki güvenli bir yerde kendinizi korumaya alınız
*gaz sızıntısı olabileceğini düşünerek kesinlikle çakmak kibrit ve mum yakmayınız sigara içmeyiniz
B:BİNA DIŞINDA
*deprem sırasında binalardan düşen yıkıntılardan camlardan bacalardan elektrik direği ve tellerden uzaklaşınız.Güvenli bir alanda sarsıntının durmasınıbekleyiniz
C:ARABA İÇİNDE
*araba kullanıyorsanız sarsıntı başladığı zaman bulunduğunuz yer güvenli ise durunuz sarsıntı sona erene kadar araç içinde kalınız
*köprü üst geçit tünel gibi çökme ihtimali bulunan yerlerden uzaklaşınız
*elektrik direkleri enerji nakil hatları ve ağaçlardan uzak durunuz
3.DEPREM SONRASINDA YAPILMASI GEREKENLER
*Depremden sonra yangına sebep olabileceği için kesinlikle kibrit çakmak ve mum yakmayınız el feneri kullanınız
*deprem sona erdiği zaman elektrik şalterini gaz ve su vanalarını yanan ocakları hemen kapatınız
*yaralılara ilk yardım uygulayınız yarası ciddi olanları (tehlikeli bir yerde değilse) hareket ettirmeyiniz yetkililerin gelmesini bekleyiniz
*çıplak ayakla yürümeyiniz mümkünse bot veya spor ayakkabı giyiniz
*bina içinde canlı olup olmadığını kontrol ediniz canlı var ise kurtarma ekiplerine haber veriniz
*el radyonuzu açınız ve yetkililerin açıklamalarını dinleyiniz
*çok acil durumlar dışında telefonu kullanmayınız
*evi terk ederken yanınıza el feneri pilli radyo su kuru yiyecek ilk yardım çantası hava şartlarına uygun giyecek battaniye para ve kredi kartınızı alınız
*hasar gören evlere uzmanlar kontrol edip izin vermedikçe girmeyiniz
*aracınızı itfaiye ve ambülans gibi araçlara engel olmayacak yerlere çekiniz şehirden uzaklaşmaya çalışmayınız
*yetkililere ve kurtarma ekiplerine yardımcı olunuz yıkıntılar arasında ve sokaklarda dolaşarak görevlilerin işini engellemeyiniz
*ihtiyacınızdan fazla yardım malzemesi almayınız
*içilecek nitelikte temiz su bulamıyorsanız ve kaynatma imkanınız yoksa 20 litre suya bir çorba kaşığı çamaşır suyu katarak dezenfekte ediniz.
TÜRKİYEDEKİ DEPREMLER
TARİH SAAT ENLEM (K) BOYLAM (D) DERİNLİK (Km) MAGNİTÜD (Md) YER
14.03.2004 11:01:43.21 39.7661 29.3625 08.6 2.8 Domaniç-KÜTAHYA
14.03.2004 10:02:57.29 38.2110 27.0757 01.4 2.8 Menderes-İZMİR
13.03.2004 16:02:04.81 39.0794 27.5142 22.1 2.8 Kinik-IZMIR
13.03.2004 15:32:17.12 39.7860 29.3131 15.0 2.7 Keles-BURSA
13.03.2004 13:22:06.95 39.7467 29.3052 18.6 2.7 Keles-BURSA
13.03.2004 13:16:29.60 39.7901 29.3117 19.3 2.8 Keles-BURSA
13.03.2004 12:06:54.68 39.6541 29.6946 11.1 2.9 Tavsanli-KUTAHYA
13.03.2004 11:07:30.83 37.7953 38.0792 04.1 3.1 Celikhan-ADIYAMAN
13.03.2004 07:07:45.45 38.2635 41.0997 02.7 3.0 Kulp-DIYARBAKIR
13.03.2004 04:45:40.80 38.1565 38.9499 01.6 3.1 Poturge-MALATYA
13.03.2004 04:44:42.32 38.1092 38.5426 02.3 3.2 Celikhan-ADIYAMAN
13.03.2004 04:40:14.57 38.3145 38.9743 02.3 3.0 Doganyol-MALATYA
13.03.2004 03:42:26.22 37.7856 27.3952 03.1 3.1 Soke-AYDIN
13.03.2004 02:02:12.70 40.4749 34.0017 04.8 2.7 Kizilirmak-CANKIRI
13.03.2004 00:48:27.99 37.8492 27.3097 07.4 2.5 Kusadasi-AYDIN
12.03.2004 20:42:40.11 39.4176 28.1636 10.3 2.9 Bigadic-BALIKESIR
12.03.2004 15:56:02.98 37.8939 27.5525 30.0 2.4 Germencik-AYDIN
12.03.2004 15:04:56.17 37.1306 27.8728 07.5 2.5 Milas-MUGLA
12.03.2004 14:48:33.94 39.1337 27.8157 28.2 2.7 Kirkagac-MANISA
12.03.2004 14:24:47.26 39.3306 28.2331 06.6 2.6 Sındırgı-BALIKESİR
12.03.2004 12:58:12.80 38.4508 28.3204 05.5 2.5 Salihli-MANİSA
12.03.2004 11:52:09.69 39.1193 27.5405 01.5 2.8 Soma-MANİSA
12.03.2004 10:16:39.39 38.0684 28.9341 05.7 2.4 Buldan-DENİZLİ
12.03.2004 08:35:48.01 38.9102 27.7081 13.3 2.9 Akhisar-MANİSA
12.03.2004 08:11:46.35 38.6114 28.3074 02.5 2.5 Salihli-MANİSA
12.03.2004 08:10:48.75 37.5407 37.5298 17.0 2.9 Pazarcık-KAHRAMANMARAŞ
12.03.2004 07:58:19.98 37.7399 29.2309 02.5 2.8 Honaz-DENİZLİ
12.03.2004 06:53:37.91 37.6439 29.1763 01.0 2.7 Merkez-DENİZLİ
12.03.2004 06:23:22.34 37.7480 26.9860 11.0 3.0 KuşadasıAçıkları-EGEDENİZİ
12.03.2004 06:08:10.39 38.8746 27.7930 01.0 3.1 Akhisar-MANİSA
12.03.2004 05:07:49.08 39.7300 32.7400 03.5 3.2 Gölbaşı-ANKARA
12.03.2004 04:51:49.81 39.7577 32.7109 02.8 3.3 Gölbaşı-ANKARA
12.03.2004 04:47:26.07 36.9581 27.4786 05.6 2.5 Bodrum-Açıkları
12.03.2004 04:06:37.73 40.4707 33.5102 01.0 3.3 Eldivan-ÇANKIRI
12.03.2004 03:33:09.70 39.3607 27.7530 05.2 2.4 Savaştepe-BALIKESİR
11.03.2004 17:34:44.76 37.5299 28.7190 11.5 2.5 Kale-DENİZLİ
11.03.2004 16:50:55.85 37.0318 27.9255 07.2 2.5 Milas-MUĞLA
11.03.2004 16:07:15.08 38.1950 29.2640 06.2 2.3 Bekilli-DENİZLİ
11.03.2004 13:34:10.51 37.0790 27.9933 07.2 2.5 Milas-MUGLA
11.03.2004 12:55:27.29 39.8064 32.9840 02.9 2.8 Mamak-ANKARA
11.03.2004 06:53:24.27 37.4570 28.6348 37.4 2.4 Merkez-MUĞLA
11.03.2004 03:16:20.75 39.1242 27.8980 28.9 2.1 Akhisar-MANİSA
11.03.2004 03:15:57.89 39.1126 27.9578 30.0 2.1 Akhisar-MANİSA
11.03.2004 02:55:18.87 38.2362 38.7329 01.0 3.2 Pötürge-MALATYA
11.03.2004 02:05:21.50 38.7406 27.2459 05.6 2.5 Merkez-MANİSA
11.03.2004 01:46:06.00 38.1009 28.9207 09.5 2.5 Buldan-DENİZLİ
11.03.2004 01:09:36.96 38.6810 38.5564 10.6 2.7 Baskil-ELAZIĞ
10.03.2004 21:39:49.14 40.1588 34.3009 11.6 2.7 Sungurlu-ÇORUM
10.03.2004 17:47:40.96 37.8441 28.7497 04.1 2.5 Kuyucak-AYDIN
10.03.2004 17:43:13.75 40.0884 34.2760 03.4 2.9 Sungurlu-ÇORUM
10.03.2004 13:49:11.82 39.0790 40.3424 11.8 2.9 Merkez-BİNGÖL
10.03.2004 12:24:29.92 37.9612 37.4293 21.1 3.1 Nurhak-KAHRAMANMARAŞ
10.03.2004 03:45:06.20 38.3965 38.8119 06.5 2.9 Kale-MALATYA
09.03.2004 14:39:14.62 39.6398 37.4861 01.1 3.1 SİVAS
09.03.2004 07:42:20.79 38.0479 28.8629 07.7 2.5 Buldan-DENIZLI
09.03.2004 05:02:28.78 39.2105 40.2593 15.0 2.8 Kiğı-BİNGÖL
08.03.2004 23:18:31.80 38.0593 28.9029 09.0 2.5 Buldan-DENİZLİ
08.03.2004 22:31:26.27 38.0185 28.8354 05.0 2.7 Buldan-DENİZLİ
08.03.2004 21:58:28.56 38.0517 28.9079 02.0 3.2 Buldan-DENİZLİ
08.03.2004 15:03:07.29 39.1102 27.5664 05.5 2.9 Soma-MANİSA
08.03.2004 13:52:46.57 38.9975 29.3763 18.0 2.6 Gediz-KÜTAHYA
08.03.2004 13:00:43.27 37.3848 28.6353 15.0 2.6 Merkez-MUĞLA
08.03.2004 11:38:07.05 37.0207 28.1052 13.0 2.8 Merkez-MUĞLA
08.03.2004 07:09:46.51 38.1838 27.0880 05.0 2.6 Menderes-İZMİR
08.03.2004 04:45:50.77 38.4298 27.7774 08.8 2.5 Turgutlu-MANİSA
DEPREME DAYANIKLI TASARIM
Depreme dayanıklı yapı tasarımının iki temel ilkesi: uygun mimari tasarım ve taşıyıcı sistem seçilmesi ile yeterli dayanım ve sünekliğin sağlanması olarak ifade edilebilir.
Depreme dayanıklı yapı tasarımı ve inşasında başlıca 4 öğeden söz etmek mümkündür. Bunlar: deprem yönetmeliği, diğer tasarım kaynak ve araçları, mesleki denetim ve onay kurumları olarak sayılabilir. Bunlardan birincisi olan deprem yönetmeliği öğesine baktığımızda yürürlükte olan deprem yönetmeliğinin, en son araştırma sonuçları ve teknolojik yenilikleri de içerdiği, donatı detaylandırılmasına varıncaya kadar ayrıntılar üzerinde duran bir yönetmelik olduğu görülecektir. İkinci öğe olan tasarım kaynakları ve araçları konusunda, maalesef ülkemizin yeterli bir konumda olduğunu belirtmek zordur.
Yapıların depreme dayanıklı olarak tasarımında, düzenli taşıyıcı sistem oluşturularak düşey yükleri ile deprem etkisinin yapıda oluşturduğu yatay yüklerin, sürekli bir taşıyıcı sistem ile temellere aktarılması birinci temel ilke olarak ifade edilebilir. Düzenli taşıyıcı sistem seçilmesi, öncelikle mimari tasarımla da ilgili olan bir husustur. Dolayısıyla mimari planların, olabildiğince planda ve düşeyde karmaşık olmayan basit, simetrik ve sürekli taşıyıcı sistem teşkiline uygun, mimar ve yapı mühendisinin ortak çalışması ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Taşıyıcı sistemin düzensiz (planda yada düşeyde) olması, yapının deprem davranışını olumsuz etkileyebileceği gibi yapı stabilitesini de tehlikeye düşürebilir. 1997 deprem yönetmeliği düzensizlikleri ve bu düzensizliklerin mevcut olması durumunda yapılması gereken işlemleri detaylı olarak açıklamıştır.
Bilgisayar ile tasarım çok yaygınlaşmış olmakla beraber mühendisliğin önemi azalmamıştır. çünkü taşıyıcı sistem seçimi ve sünekliği arttırıcı düzenlemeler yapı mühendisinin deneyimine ve depreme dayanıklı yapı tasarımı bilgi birikimi seviyesine bağlıdır.
|
SF AnaSayfam Yap
Sık
Kullanılanlara Ekle
